Askerlikten
istifamı müteakip
Erzurum halkının bilaistisna hakkımda
pek bariz bir surette gösterdikleri itimat
ve samimiyetin bıraktığı unutulmaz hatırayı
burada alenen zikretmeyi bir vecibe bilirim...
M.Kemal ATATÜRK
Erzurum-Atatürk Evi, Erzurum'un Yukarı Mumcu mahallesinde, eski
vali konağında, 1984 yılında ziyarete açılmıştır. Bina 1890 yılında
yaptırılmış , eski Erzurum evleri tipinde bir konaktır. 1915/1916
yıllarında Alman Konsolosluğu olarak kullanılmış, 1918 yılından sonra
Vali Konağı yapılmıştır. 19 Mayıs 1919 da Samsun'a çıkan Atatürk,
Amasya Tokat, Sivas, Erzincan yolu ile 3 Temmuz 1919 günü Erzurum'a
gelmiş, doğruca Cumhuriyet Caddesinde Cinisli'lere ait bir konak olan
Mevki komutanlığına konuk olmuştu. Atatürk 9 Temmuz 1919 gününe yani
askerlikten ayrılışına kadar bu binada Erzurum Kongresinin hazırlıkları
ile uğraşmış Yanı Başındaki Gözübüyüklerin evinde yatıp kalmıştı.
Askerlikten ayrıldıktan sonra, Vali Münir Akkaya'dan boşalan iki katlı
Vali konağına, Hüseyin Rauf Bey ve arkadaşları ile birlikte taşınmış,
29 Ağustos 1919 tarihine yani Sivas'a gidinceye kadar 52 gün bu evde
oturmuştur. Atatürk'ün Erzurum'dan ayrılışından sonra ev tekrar Vali
Konağı olmuştur. Cumhuriyetin ilanından sonra 30 Eylül 1924'te Erzurum'a
ikinci kez gelen Atatürk'e Erzurumlular bu evi hediye etmişlerdir.
Ev, 1930-1934 yılları arasında Kolordu Komutanlığınca da lojman olarak
kullanılmıştır. Atatürk'ün ölümünden sonra, Çocuk Esirgeme Kurumuna
verilmiştir. 1984 yılında Kültür Bakanlığına devredilerek, Atatürk
Evi halinde düzenlenmiştir. Atatürk Evinin ilk katında, sağda yer
alan oda, idare odası olarak kullanılmaktadır. Hemen yanındaki odada
ise, Erzurum Eski Milletvekili Hoca Raif (Dinç)'in kullanmış olduğu
eşyalar sergilenmektedir. Bu odanın karşısına düşen odada Anadolu'da
yayınlanan ilk gazetelerden Envari Şarkiye ile milli Mücadelenin gazetesi
Albayrak'ın ayrıca Erzurum Kongresi bildirilerinin basıldığı (Matbaa
Makinası) sergilenmiştir. Üst kat merdiven başı sahanlığından Atatürk'ün
Erzurum'a ikinci kez gelişi ile ilgili büyük boy bir fotoğraf ile
o yıllara ait iki kanepe ve bir orta sehpa yer almaktadır. Salon toplantı
odası olarak düzenlenmiştir. Salona üç büyük oda açılır. Bu odalar
Atatürk'ün çalışma ve yatak odası olarak sergilenmiştir. Odalardan
birinde Erzurum Kongresine katılan delegelerin fotoğrafları ile bir
çalışma masası ve bir koltuk yer almıştır. Çalışma odasında o yılarda
yapılmış ceviz oymalı bir vitrin bir orta masa bir çalar saat ile
ceviz koltuk ve sandalyeler vardır. Yatak odası, çalışma odasının
karşısına düşen odadır. Bu odada Atatürk'ün yatmış olduğu sedef kakmalı
pirinç karyola, aynalı ceviz bir konsol. Ceviz gardırop, bir koltuk,
bir sehpa ve bir çalar saat bulunmaktadır.
